น่าสนใจกรณีศึกษา ทำไมตำบลโคกกลอย ที่ยกฐานะเป็นเทศบาลเมือง จึงแต่งตั้งกำนันได้

 น่าสนใจกรณีศึกษา ทำไมตำบลโคกกลอย ที่ยกฐานะเป็นเทศบาลเมือง จึงแต่งตั้งกำนันได้

….

กำนันยงยศ แก้วเขียว ประธานชมรมกำนัน ผู้ใหญ่บ้านแพทย์ประจำตำรวจ ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แถลงที่โรงแรมวังใต้ ถึงการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม และเสมอภาคของกรมการปกครอง โดยเปิดเผยว่า ที่ตำบลโคกกลอย อ.ตะกั่วทุ่ง จ.พังงา มีการแต่งตั้งกำนันผู้ใหญ่บ้าน ทั้งๆที่ตำบลโคกกลอยในการยกฐานะจากเทศบาลตำบลเป็นเทศบาลเมือง ซึ่งตามกฎหมายเทศบาล ตำแหน่งกำนันผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สารวัตรกำนัน จะต้องพ้นจากตำแหน่ง ซึ่งหลายพื้นที่ที่ได้รับการยกฐานะเป็นเทศบาลเมืองตำแหน่งเหล่านี้ได้พ้นจากตำแหน่งไปแล้ว แต่มีที่ตำบลโคกกลอยมีการปฏิบัติที่ไม่เหมือนกัน มีการแต่งตั้งตำแหน่งเหล่านี้มาแล้ว แม้จะยกฐานะเป็นเทศบาลตำบลแล้ว

เมื่อปีที่แล้ว เมื่อทราบว่า ตำบลโคกกลอยจะได้รับการยกฐานะจากเทศบาลตำบลเป็นเทศบาลเมือง อันจะทำให้กำนันผู้ใหญ่บ้านตำบลโคกกลอย อำเภอตะกั่วทุ่ง ต้องพ้นจากตำแหน่ง และได้มีการเคลื่อนไหว เข้ายื่นหนังสือต่อนายไพรัตน์ เพชรยวน ผู้ว่าราชการจังหวัดพังงา เนื่องจากได้รับผลกระทบในการที่กำลังจะพ้นจากหน้าที่ หลังจากเทศบาลตำบลโคกกลอย ได้ยกสถานะเป็นเทศบาลเมืองโคกกลอย ส่งผลให้ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล สารวัตรกำนัน และผู้ช่วยฯ ใน 14 หมู่บ้าน ต้องพ้นจากตำแหน่งภายใน 365 วัน ซึ่งมีผลในวันที่ 27 มีนาคม 2569

ถ้าพูดตาม “กฎหมายที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน” ประเด็นนี้ยังเป็นเรื่องที่ถกเถียงและถกเถียงกันมายาวนานนับสิบปี และมีความขัดกันของกฎหมายอยู่ครับระหว่างกฎหมายเทศบาล กับกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ แต่ไม่มีพรรคการเมืองใด หรือ สส.คนไหน หยิบยกขึ้นมาเสนอแก้ไขกฎหมายทั้งสองฉบับที่ขัดแย้งกันอยู่ ซึ่งตามกฎหมายเทศบาล หากเป็นเทศบาลเมือง แล้วเทศบาลนคร จะต้องยกเลิกกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล ซึ่งรวมถึงเขตกรุงเทพมหานครด้วย

กรณีตำบลโคกกลอย จ.พังงา ซึ่งอยู่ในเขต เทศบาลเมืองโคกกลอย หากมีการแต่งตั้งกำนันหรือผู้ใหญ่บ้านในพื้นที่เขตเทศบาลเมืองจริง ตามที่กำนันยงยศ แก้วเขียว กล่าวไว้ก็จะไปชนกับบทบัญญัติของ พ.ร.บ.เทศบาล พ.ศ.2496 ที่กำหนดว่า เมื่อยกฐานะเป็นเทศบาลเมืองแล้ว “ห้ามใช้กฎหมายลักษณะปกครองท้องที่” ในส่วนการแต่งตั้งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ฯลฯ และให้ผู้ดำรงตำแหน่งเดิมพ้นจากตำแหน่งในเขตนั้น  

แต่ปัญหาคือ ต่อมามีการแก้ พ.ร.บ.ลักษณะปกครองท้องที่ และกระทรวงมหาดไทยตีความว่า ตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เป็นกลไกฝ่ายปกครองส่วนภูมิภาคที่ยังควรคงอยู่ แม้ในเขตเทศบาล จึงเกิดความขัดกันระหว่าง 2 กฎหมาย จนรัฐบาลต้องเสนอแก้กฎหมายให้ชัดเจน  แต่การแก้ไขก็ยังไม่แล้วเสร็จ

โดยสรุปเดิม “เทศบาลเมือง” ไม่ควรมีกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แต่ฝ่ายมหาดไทยช่วงหลังพยายาม “ฟื้น” หรือ “คง” ตำแหน่งไว้ จึงเกิดสภาพกฎหมายซ้อนกัน เหมือนรถสองคันวิ่งสวนในซอยแคบ 

ดังนั้น ถ้าถามว่า “ขัดกฎหมายเทศบาลไหม”

คำตอบคือ “มีเหตุให้โต้แย้งได้ว่าขัด” เพราะตัวบท พ.ร.บ.เทศบาลเดิมยังเขียนห้ามไว้ชัดเจน และนี่เองที่ทำให้มหาดไทยต้องเร่งแก้กฎหมายเพื่ออุดช่องขัดแย้งดังกล่าว  

แต่ในทางปฏิบัติ หลายพื้นที่ทั่วประเทศก็ยังมีความพยายามรักษาโครงสร้างกำนัน-ผู้ใหญ่บ้านไว้ โดยอาศัยการตีความของฝ่ายปกครองและแนวคิดเรื่อง “การบริหารราชการส่วนภูมิภาค” ควบคู่เทศบาลครับ

เอาให้ชัดครับ ยังไม่มีท่าทีใดๆจากรัฐ และฝ่ายค้าน หรือ “แล้วแต่….”