ถึงเวลาศึกษาจริงจัง-เข้มข้น “ขุดลอกทะเลสาบสงขลา ก่อนจะย่อยยับ(มีคลิป) ……

 ถึงเวลาศึกษาจริงจัง-เข้มข้น “ขุดลอกทะเลสาบสงขลา ก่อนจะย่อยยับ(มีคลิป)

……

ถึงเวลาตั้งวงถกเถียงกันอย่างจริงจัง-เข้มข้นเกี่ยวกับโครงการขุดลอกทะเลสาบสงขลา ซึ่งเป็นแนวคิดมายาวนานร่วม 20 ปี แต่โครงการก็ยังไม่เกิด เพราะมีทั้งฝ่ายค้านและฝ่ายสนับสนุน

แต่ที่บอกว่าถึงเวลาถกเถียงกันจริงจังเข้มข้น เพราะพิสูจน์ชัดช่วงน้ำท่วมหาดใหญ่ สงขลา ด้วยปริมาณน้ำที่มาก ทั้งจากสะเดา คลองหอยโขง เขาคอหงษ์ ไหลทะลักเข้าสู่หาดใหญ่ แม้ระบบระบายน้ำบางตัวจะมีประสิทธิ์ภาพ ทั้งคลองอู่ตะเภา คลอง ร.1 เป็นต้น แต่ด้วยปริมาณน้ำที่มาก ก็เลยเอาไม่อยู่

ปริมาณน้ำมหาศาลไหลเข้าทำลายเมืองหาดใหญ่ย่อยยับทั้งเมือง ข้ามถนนลพบุรี-ราเมศร์ ที่ขวางทางน้ำอยู่ ไหลลงสู่ทะเลสาบสงขลา แต่ประเด็นปัญหา คือทะเลสาบสงขลา ตื้นเขินอย่างมาก อันเกิดจากตะกอนดินทั้งจากพัทลุง และพัทลุง จากเดิมๆเคยลึกถึง 3 เมตร แต่ปัจจุบันลึกแค่เมตรเดียว เรือกินร่องน้ำลึก เรือท่องเที่ยวผ่านยาก พื้นที่เก็บน้ำมีน้อยลง น้ำจึงไหลหลากเข้าท่วม อ.สิงหนคร อ.สะทิงพระ อ.กระแสสินธ์ และอำเภอระโนด ของจังหวัดสงขลา

สมัยเด็กๆมาจากหัวไทร นครศรี มาเรียนหนังสือที่โรงเรียนมหาวชิราวุธ สงขลา ระบบการขนส่งทางบกยังไม่สะดวกนัก ก็ใช้การเดินทางโดยทางเรือ

ลงเรือห่างยาวที่ควนชะลิก เรือล่องล่องไปตามลำน้ำ ผ่านคลองแดน ไปออกระโนด แล้วต่อเรือยนต์ ชื่อเรือแสงจันทร์ ลงเรือตอนหัวค่ำ ไปตามร่องน้ำทะเลสาบสงขลา จะถึงสงขลาก็สว่างพอดี แต่ความตื้นเขินของทะเลสาบสงขลา ประกอบกับการขนส่งทางบกดีขึ้น กิจการเรือยนต์จึงเลิกไปอย่างน่าเสียดาย ทั้งๆที่มันเป็นมนต์เสน่ห์ หรือจะล่องเพื่อการท่องเที่ยวเชิงชุมชนก็มีอะไรให้สัมผัสมากมาย

แน่นอนว่า เมื่อพูดถึงการขุดลอกทะเลสาบสงขลา ไม่ใช่เรื่องง่ายพูดกันมา 20 ปี ศึกษากันมาก็หลายครั้งแล้ว แต่โครงการก็ยังไม่เกิด เพราะมีทั้งฝ่ายค้านและฝ่ายสนับสนุน ถึงเวลานี้จึงจำเป็นยิ่งที่จะนั่งลงสุมหัวคุยจากทุกฝ่ายเพื่อหาข้อสรุป

เรื่อง “ขุดลอกทะเลสาบสงขลา” นี่ไม่ใช่แค่เอารถแบ็กโฮลงไปตักดินแล้วจบ แต่มันเหมือนการผ่าตัดหัวใจของระบบนิเวศขนาดใหญ่ ที่ต้องคิดทั้งน้ำ คน ปลา ชุมชนเศรษฐกิจ การท่องเที่ยวและการเมืองไปพร้อมกัน 

ทะเลสาบสงขลา เป็นทะเลสาบน้ำกร่อยที่ใหญ่ที่สุดของไทย เชื่อมหลายจังหวัด เช่น สงขลา พัทลุง นครศรีธรรมราช

ปัญหาหลักที่พูดกันมานานคือ

-ตื้นเขินจากตะกอนสะสม

ทางน้ำไหลไม่สะดวก

-น้ำท่วมซ้ำซากในพื้นที่ลุ่ม

-คุณภาพน้ำเสื่อมลง

-กระทบอาชีพประมงพื้นบ้าน

แนวคิด “ขุดลอก” เขาทำไปเพื่ออะไร

หลัก ๆ มี 3 เป้าหมาย

1. เพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำ

ขุดลอกให้ลึกขึ้น น้ำไหลเร็วขึ้น ลดน้ำท่วมในพื้นที่รอบ ๆ เช่น พัทลุง-สงขลา

2. ฟื้นฟูระบบนิเวศ

บางแนวคิดมองว่าการเปิดทางน้ำ จะช่วยให้น้ำทะเลหมุนเวียนดีขึ้น ลดน้ำเสียสะสม

3. พัฒนาเศรษฐกิจ

* เดินเรือได้สะดวกขึ้น

* ประมงดีขึ้น (ในมุมของบางฝ่าย)

* อาจเชื่อมกับโครงการใหญ่ เช่น สะพานหรือโลจิสติกส์

-ยกระดับการท่องเที่ยวที่จะช่วยพัฒนาเศรษฐกิจด้วย

แต่…มันไม่ได้มีแต่ข้อดี

ประเด็นนี้ “ถกกันหนัก” เพราะมีความเสี่ยงสูง

ผลกระทบสิ่งแวดล้อม

* การขุดลอกอาจทำให้ตะกอนฟุ้ง กระทบสัตว์น้ำ

* เปลี่ยนความเค็มของน้ำ (น้ำจืด-น้ำเค็มสมดุลเสีย)

* กระทบแหล่งวางไข่ปลา

กระทบชุมชน

* ชาวประมงพื้นบ้านบางส่วนกังวลว่าปลาจะหาย

* วิถีชีวิตดั้งเดนอาจเปลี่ยน

-ความคุ้มค่า

* ใช้งบมหาศาล

* ต้องดูว่าคุ้มกับผลลัพธ์ระยะยาวไหม หรือแค่แก้ปัญหาระยะสั้น

 * อีกประเด็นปัญหาคือดินจำนวนมาก จะเอาไปทิ้งไหน ถ้าทิ้งในทะเลจะเกิดการฟุ้งกระจายของตะถอนดิน จะกระทบต่อสัตย์น้ำหรือไม่ หรือด้วยเทคโนโลยี่ใหม่ๆ ป้องกันได้ไหน หรือจะสร้างเป็นเกาะเทียมขึ้นมาพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยว

แนวทางที่ถูกพูดถึง (แบบไม่ใช่แค่ “ขุดอย่างเดียว”)

1. ขุดลอกแบบ “เลือกจุด” หรือเปิดร่องน้ำ

ไม่ใช่ขุดทั้งทะเลสาบ แต่เน้นจุดสำคัญ เช่น

* ร่องน้ำหลัก

* ปากน้ำ

* จุดคอขวดที่น้ำไหลไม่ออก

2. บริหารจัดการทั้งระบบลุ่มน้ำ

ไม่ใช่แก้ปลายเหตุ ต้องดูต้นน้ำด้วย เช่น

* ป่าไม้

* การใช้ที่ดิน

* การไหลของน้ำจากภูเขา

3. ทำ EIA อย่างเข้มข้น

ต้องมีการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมแบบละเอียดก่อนดำเนินการ

4. มีส่วนร่วมของชุมชน

ฟังเสียงคนในพื้นที่จริง ไม่ใช่แค่หน่วยงานรัฐตัดสิน หรืออาจจะเริ่มต้นจาก สส.เสนอญัตติในสภาตั้งกรรมาธิการมาศึกษาเป็นเบื้องต้นก่อน จากนั้นค่อยศึกษาในเชิงลึกวงใน

5. ใช้วิธีธรรมชาติช่วย

เช่น

* ฟื้นฟูป่าชายเลน

* สร้างพื้นที่รับน้ำ (แก้มลิง)

    ลดความจำเป็นในการขุดลอกหนัก ๆ

สถานะปัจจุบัน โครงการขุดลอกทะเลสาบสงขลา “ยังเป็นประเด็นถกเถียง” มากกว่าจะเป็นข้อสรุปเดียวจบ มีทั้งฝ่ายสนับสนุน (เน้นแก้น้ำท่วม-พัฒนาเศรษฐกิจ)

และฝ่ายคัดค้าน (ห่วงระบบนิเวศ-วิถีชุมชน)

สรุปแบบเข้าใจง่าย การขุดลอก = เครื่องมือหนึ่ง

แต่ไม่ใช่ “ยาวิเศษ”

ถ้าทำดี = น้ำไหลดี เศรษฐกิจขยับ

ถ้าพลาด = ระบบนิเวศเสียหายยาวเป็นสิบปีกว่าจะฟื้น

จึงเป็นเรื่องที่ต้องถกเถียง ศึกษากันอย่างละเอียดถี่ถ้วน ด้วยความร่วมมือจากทุกฝ่าย ยิ่งช่วงนี้ ”สรรเพชญ บุญญามณี นั่ง รมช.คมนาคม สส.สงขลา กำกับดูแลกรมท่าด้วย ยิ่งต้องเอาจริงเอาจังอย่างมุ่งมั่น

 #นายหัวไทร

 #ขุดลอกทะเลสาบสงขลา